Αρχική » Μουσεία - Κήποι » Βοτανικός Κήπος

ΒΟΤΑΝΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Σπύρου Πάτση 56 και Ιερά Οδός

Η ιστορία του Βοτανικού Κήπου του Πανεπιστημίου Αθηνών ξεκινά από το έτος 1835 όταν με Β.Δ. «περί συστάσεως νεοφυτειών» ιδρύθηκε ο «Βοτανικός Κήπος εν Αθήναις, όστις θέλει χρησιμεύση εις την Φυσικοϊστορικήν Εταιρείαν, τα ιατρικά σχολεία και τα ανώτερα εκπαιδευτήρια». Στο Διάταγμα αναφερόταν ως χώρος εγκατάστασης του Κήπου το δημόσιο κτήμα του Χασεκή, έκτασης 120 στρεμμάτων, στην Ιερά Οδό. Το κτήμα αυτό χρησιμοποιήθηκε ως δενδροκομείο από το 1836, και ως Βοτανικός Κήπος από το 1838, όταν καθηγητής της Βοτανικής (Φυτολογίας) στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ήταν ο Κάρολος - Νικόλαος Φράας.

Το έτος 1847 ο Θεόδωρος Χέλδραϊχ (T. von Heldreich) ζήτησε να διοριστεί επιμελητής ή καλλιεργητής του Βοτανικού Κήπου. Ο Kαθηγητής Ξαβέριος Λάνδερερ υποστήριξε το θέμα στη Σύγκλητο και υπέδειξε την ανάγκη της καλύτερης διοργάνωσης του Κήπου για την καλύτερη διδασκαλία της Φυτολογίας. Η αναδιοργάνωση αυτή έγινε κυρίως μετά το 1851 από τους Heldrich και Θ. Ορφανίδη, οι οποίοι στο μεταξύ είχαν διοριστεί επιμελητής ο πρώτος και καθηγητής ο δεύτερος. Τότε ο Κήπος εμπλουτίστηκε με 2500 φυτά με ανταλλαγή σπερμάτων ελληνικών φυτών με αλλόχθονα από κήπους άλλων χωρών (Γαλλίας, Ιταλίας και Γερμανίας) και κατασκευάσθηκαν και δύο θερμοκήπια (θερμαστήρια). Ο Βοτανικός Κήπος αναγνωρίσθηκε ως επιστημονικό παράρτημα του Πανεπιστημίου με τον νόμο ΣΝ’ της 24ης Φεβρουαρίου 1867.

Το 1888 ιδρύθηκε στον Βοτανικό το Τριανταφυλλίδειο Γεωργικό Σχολείο. Το 1897 μετετράπη με Β.Δ. σε Γεωργικό Σταθμό, με άλλο διάταγμα το 1914 σε Δενδροκομείο και Κηπουρικό Σταθμό και με Β.Δ. του 1915 σε Γεωπονική Σχολή. Από τότε το μεγαλύτερο μέρος του Κήπου περιήλθε στη Γεωπονική Σχολή για τις εγκαταστάσεις της. Στο Πανεπιστήμιο αρχικά παρέμειναν περίπου 25 στρέμματα και από αυτά σήμερα έχουν παραμείνει περίπου 7, τα οποία αποτελούν τον ιστορικό Βοτανικό Κήπο του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο Κήπος είχε σημαντική δραστηριότητα από το 1965 μέχρι το 1982. Εξέδιδε ετήσιο κατάλογο των συλλεγομένων σπερμάτων για ανταλλαγή (Index Seminum), ο οποίος στη συνέχεια εστέλλετο σε πολλούς Βοτανικούς Κήπους του κόσμου. Κατά την περίοδο αυτή ήταν στελεχωμένος με 1 επιμελητή (μέχρι το 1972), 1 φύλακα, 2-4 κηπουρούς και τουλάχιστον 4 συνεργαζόμενα άτομα από το Εργαστήριο Συστηματικής Βοτανικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έτσι ο αριθμός των καλλιεργούμενων φυτών έφθασε σε υψηλά επίπεδα (περισσότερα από 1000 είδη, με μεγαλύτερο αριθμό το 1971 οπότε έφθασε τα 1350 είδη). Μετά το 1982 ο κατάλογος σπερμάτων έπαψε να εκδίδεται, λόγω έλλειψης προσωπικού και χρημάτων και επανεκδίδεται από το 1994 μέχρι σήμερα.

Στο μεγάλο διάστημα της ύπαρξής του ο Βοτανικός Κήπος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση των φοιτητών και την έρευνα. Προς το παρόν ο Κήπος δεν είναι ανοικτός στο κοινό. Αυτό θα γίνει εφικτό όταν ολοκληρωθούν οι βασικές εργασίες υποδομής και υπάρξει επαρκές προσωπικό για την εύρυθμη λειτουργία του.

Διατελέσαντες Διευθυντές: Εκτός από τον Θ. Ορφανίδη διευθυντές του Κήπου διετέλεσαν οι Καθηγητές Θ. Αφεντούλης, Σπ. Μηλιαράκης, Ι. Πολίτης, Χ. Διαπούλης, Κ. Μητράκος Κ. Αναγνωστίδης και Α. Γιαννίτσαρος.

Συλλογές: Σήμερα στον Κήπο καλλιεργούνται περίπου 200 είδη φυτών. Υπάρχουν πολλά είδη δέντρων και θάμνων (μερικά άτομα μεγάλης ηλικίας), αρκετά ποώδη είδη, μία συλλογή από σαρκόφυτα και μία μικρή τεχνητή λίμνη με υδρόβια φυτά. Από τα ενδιαφέροντα φυτά του Κήπου είναι μερικά πανύψηλα άτομα Cupressus sempervirens, Phoenix canariensis και Washingtonia sp. και κάποια φυτά ιστορικής σημασίας όπως η άκανθα (Acanthus mollis) και το κώνειο (Conium maculatum).

Δραστηριότητες - Στόχοι: Έκδοση καταλόγου συλλεγομένων σπερμάτων για ανταλλαγή (Index Seminum) και αποστολή του σε 200 περίπου Βοτανικούς Κήπους παγκοσμίως - Ανταλλαγή σπερμάτων φυτών με τους συνεργαζόμενους Βοτανικούς Κήπους - Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο Βοτανικών Κήπων - Εκπαίδευση των φοιτητών του Τμήματος Βιολογίας - Ευαισθητοποίηση σε θέματα προστασίας περιβάλλοντος.

Στους μελλοντικούς στόχους περιλαμβάνονται: Τα έργα επισκευής των παλαιών εγκαταστάσεων και κυρίως του υπάρχοντος, ιστορικής σημασίας θερμοκηπίου (χρονολογείται από το 19ο αιώνα) και της μίας από τις δύο υπάρχουσες τεχνητές λίμνες υδρόβιων φυτών - Η οργάνωση τμημάτων φυτών φαρμακευτικής, οικονομικής και ιστορικής σημασίας καθώς και τμήματος σπάνιων και απειλούμενων φυτών της ελληνικής χλωρίδας - Η εκ νέου λειτουργία του Κήπου για το ευρύ κοινό.

Διευθύντρια: Αθηνά Οικονόμου-Αμίλλη, Καθηγήτρια Τμήματος Βιολογίας

Προσωπικό: Ιωάννης Μπαζός, Επιμελητής και Νικόλαος Κωστόπουλος, Κηπουρός

Επικοινωνία:

Ταχυδρομική Διεύθυνση: Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστημιούπολη, 157 84 Αθήνα - Τηλέφωνα: 210 727 4240 (Γιάννης Μπαζός), 210 727 4325 (Αθηνά Οικονόμου-Αμίλλη) - Fax: 210-727 4885 - E-mail: ibazos[at]biol.uoa[dot]gr, aamilli[at]biol.uoa[dot]gr