Αρχική » Προγράμματα Σπουδών » Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών » Δ. Γενική Οικολογία (403 Υ)

ΓΕΝΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

               
Y/E Κωδικός Εξάμηνο Ώρες Θεωρίας Ώρες Άσκησης Δ.Μ. Π.Μ. Υπεύθυνος Διδασκαλίας Τομέας/Τμήμα
Υ 13Α403 Δ' 4 3 5 7 Τομέας Οικολογίας & Ταξινομικής 
Σκοπός Μαθήματος:
 
 

Nα προσφέρει στον προπτυχιακό φοιτητή τις απαραίτητες γνώσεις για να κατανοήσει τις σύνθετες οντότητες που συγκροτούν οι οργανισμοί με το περιβάλλον τους.

Η κατανόηση της συνθετότητας και της πολυπλοκότητας των σχέσεων των οργανισμών μεταξύ τους αλλά και με το περιβάλλον τους είναι μια δύσκολη αλλά γοητευτική διαδικασία, απαραίτητη όχι μόνο για χάρη της επιστήμης αλλά και για τη διατύπωση προτάσεων ορθολογικής διαχείρισης του περιβάλλοντος.

Το περιεχόμενο της Γενικής Οικολογίας αφορά τα θέματα που παρουσιάζονται στις διαλέξεις του μαθήματος και καλύπτουν αντικείμενα όπως:

- Θεμελιώδεις έννοιες και αρχές της Οικολογίας (Ενδιαίτημα, Οικοθέση, Ανταγωνιστικός αποκλεισμός, Αρχή των εναυσματικών παραγόντων, Αρχή του ολοκοινοτικού περιβάλλοντος)

- Η Βιολογική ποικιλότητα˙ Η αντιστοιχία των οργανισμών με το περιβάλλον τους˙ Γενικές έννοιες Βιογεωγραφίας

- Η Βιοκοινότητα

- Το Οικοσύστημα

- Η βιολογική ποικιλότητα της Γης

Τα θέματα που θίγονται ανοίγουν ερωτήματα προς περαιτέρω διερεύνηση και για τούτο συνιστάται στους φοιτητές να ανατρέξουν και σε άλλες βιβλιογραφικές πηγές για την πληρέστερη ενημέρωσή τους.

 
Στόχος Μαθήματος:
 
 

Η αποσαφήνιση βασικών εννοιών που βρίσκονται στα θεμέλια της Επιστήμης της Οικολογίας ώστε ο φοιτητής να εισαχθεί σταδιακά σε συνθετότερες έννοιες που ακολουθούν στα επόμενα εξάμηνα σπουδών. Επί πλέον, μέσα από την εργαστηριακή εξάσκηση στις ειδικά σχεδιασμένες ασκήσεις ο φοιτητής εκπαιδεύεται σε κλασικές μεθόδους μελέτης της δομής και της λειτουργίας των οικοσυστημάτων.

 
Περιεχόμενο Διδασκαλίας:
 
 

Εισαγωγή: Η Οικολογία και το αντικείμενό της. Παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα.

Θεμελιώδεις έννοιες και αρχές της Οικολογίας: Ενδιαίτημα. Οικοθέση. Ανταγωνιστικός αποκλεισμός. Αρχή των εναυσματικών παραγόντων. Αρχή του ολοκοινοτικού περιβάλλοντος.

Η βιολογική ποικιλότητα: Τα επίπεδα της Βιολογικής ποικιλότητας. Σημασία της Βιολογικής ποικιλότητας.

Η αντιστοιχία των οργανισμών με το περιβάλλον τους: Αβιοτικοί παράγοντες και οργανισμοί. Γενικές έννοιες Βιογεωγραφίας.

Η Βιοκοινότητα: Η έννοια της βιοκοινότητας. Σύνθεση της βιοκοινότητας. Οργάνωση της βιοκοινότητας στο χώρο και στο χρόνο. Διαδοχή. Κυριαρχία - Κυρίαρχο είδος. Πολυπλοκότητα και σταθερότητα βιοκοινοτήτων. Διαβαθμίσεις. Ταξιθέτηση και ταξινόμηση βιοκοινοτήτων. Ποικιλότητα βιοκοινοτήτων.

Το Οικοσύστημα: Η βιοτική συνιστώσα. Η αβιοτική συνιστώσα. Μηχανισμοί ανάδρασης. Βιογεωχημικοί κύκλοι. Ανθρώπινη δραστηριότητα και διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων (οξίνιση του χερσαίου περιβάλλοντος, ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου, όξινη βροχή, ευτροφισμός υδάτων…). Παραγωγή, Παραγωγικότητα και Βιομάζα

Η βιολογική ποικιλότητα της Γης:

Ι. Η ποικιλότητα των χερσαίων οικοσυστημάτων της Γης: Χαρακτηριστικά των χερσαίων οικοσυστημάτων. Στρωμάτωση. Αυξητικές μορφές. Βιοτικές μορφές. Χερσαία οικοσυστήματα και εδαφολογικοί τύποι. Χερσαία οικοσυστήματα και κλιματικοί τύποι. Βροχερά δάση. Φυλλοβόλα δάση. Δάση κωνοφόρων. Σαβάνα. Εύκρατα ποολίβαδα. Έρημοι. Τούνδρα. Μεσογειακά τύπου οικοσυστήματα. Περιβαλλοντικά προβλήματα στη χέρσο. Διαχείριση και προστασία των χερσαίων οικοσυστημάτων.

ΙΙ. Η ποικιλότητα των υδατικών οικοσυστημάτων της Γης: Δομή και λειτουργία των οικοσυστημάτων επιφανειακών υδάτων (Λίμνες, Ρέοντα ύδατα. Υγρότοποι. Εκβολικά συστήματα. Παράκτια οικοσυστήματα). Δομή και λειτουργία θαλασσίων οικοσυστημάτων. Περιβαλλοντικά προβλήματα στα υδατικά οικοσυστήματα. Διαχείριση και προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων.

Βιοτεχνολογία περιβάλλοντος

 
Περιεχόμενο Εργαστηριακών Ασκήσεων:
 
 

1. Φαινολογία φυτικών ειδών (πεδίου, διαρκείας 8 εβδομάδων - με μετρήσεις ανά 15νθήμερο). 2. Κατακόρυφη οργάνωση της βλάστησης (στρωμάτωση) και βιοτικές μορφές φυτών (πεδίου). 3. Δομή εδάφους - τύποι οργανικού ορίζοντα (πεδίου). 4. Εκτίμηση της δραστηριότητας των αποικοδομητών. Η αποικοδόμηση στα Μεσογειακά εδάφη (πεδίου, διαρκείας 8 εβδομάδων – με δειγματοληψίες ανά 20 ημέρες). 5. Εκτίμηση παραμέτρων φυτικών βιοκοινοτήτων (πεδίου) 6. Τεχνικές δειγματοληψίας στις φυτικές κοινότητες Ι. Προσδιορισμός του ελάχιστου μεγέθους δειγματοεπιφάνειας (πεδίου). 7. Τεχνικές δειγματοληψίας στις φυτικές κοινότητες ΙΙ. Προσδιορισμός του ελάχιστου αριθμού δειγματοεπιφανειών (πεδίου). 8. Μέθοδοι συλλογής ασπονδύλων του εδάφους (πεδίου). 9. Δομή κοινοτήτων θαλασσίων φυκών (πεδίου). 10. Εκτίμηση ποικιλότητας μυκήτων εδάφους (εργαστηρίου). 11. Ποικιλότητα ορνιθοπανίδας σε παράκτια οικοσυστήματα.

 
Διδάσκοντες Θεωρία & Εργαστηριακές Ασκήσεις:
 
  Θεωρία: Μ. Αριανούτσου - Φαραγγιτάκη, Καθηγήτρια Οικολογίας & Χερσαίων Οικοσυστημάτων (Συντονίστρια Μαθήματος) - Δ. Δανιηλίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Οικολογίας & Συστηματικής Μικροφυκών - Α. Παρμακέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοποικιλότητας και Οικολογίας Πληθυσμών - Κ. Τριάντης, Επίκουρος Καθηγητής Βιοποικιλότητας Οικοσυστημάτων
 
 

Εργαστήρια: Μ. Αριανούτσου - Φαραγγιτάκη, Καθηγήτρια Οικολογίας & Χερσαίων Οικοσυστημάτων - Δ. Δανιηλίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Οικολογίας & Συστηματικής Μικροφυκών - Α. Παρμακέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοποικιλότητας και Οικολογίας Πληθυσμών - Κ. Τριάντης, Επίκουρος Καθηγητής Βιοποικιλότητας Οικοσυστημάτων - Ε. Καψανάκη - Γκότση, Επίκουρη Καθηγήτρια Συστηματικής & Οικολογίας Μυκήτων - Ζ. Γκόνου - Ζάγκου, Λέκτορας Συστηματικής & Οικολογίας Μυκήτων - Δρ. Κ. Ραδέα (ΕΔΙΠ) - Δρ. Δ. Καζάνης (ΕΔΙΠ) - Δρ. Ι. Πυρρή (ΕΔΙΠ) - Δρ. Π. Ανδριόπουλος (ΕΔΙΠ) - Δρ. Ι. Λούβρου (ΕΔΙΠ) Δρ. Ι. Μπαζός (ΕΔΙΠ)

 
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος:
 
  http://eclass.uoa.gr/courses/BIOL152/
 
Προτεινόμενα Διδακτικά Συγγράμματα:
 
  Τίτλος: Βασικές Έννοιες Οικολογίας
Συγγραφέας: W. Nentwig, S. Bacher, R. Brandl
Εκδοτικός Οίκος: Εκδόσεις Κλειδάριθμος Ε.Π.Ε.
Τόπος & Χρόνος Έκδοσης: Αθήνα, 2012 - ISBN: 978-960-461-458-5
Κωδικός Δήλωσης Εύδοξος: 12858943
 
  Τίτλος: Οικολογία - Έννοιες Εφαρμογές
Συγγραφέας: Molles Manuel C. Jr
Εκδοτικός Οίκος: Μεταίχμιο Εδοτική Α.Ε.
Τόπος & Χρόνος Έκδοσης: Αθήνα, 2009 - ISBN: 978-960-455-535-2
Κωδικός Δήλωσης Εύδοξος: 24232
 
Σημειώσεις Μαθήματος - Εργαστηρίου:
 
  Τίτλος: Σημειώσεις Γενικής Οικολογίας
Συγγραφέας: Μ. Αριανούτσου - Φαραγγιτάκη & Α. Οικονόμου - Αμίλλη
Τόπος & Χρόνος Έκδοσης: Αθήνα, 2013-2014
Διανομή Σημειώσεων από: Διδάσκοντες
 
  Τίτλος: Εργαστηριακές ασκήσεις Γενικής Οικολογίας
Συγγραφέας: Μ. Αριανούτσου - Φαραγγιτάκη (επιμ. έκδοσης)
Τόπος & Χρόνος Έκδοσης: Αθήνα, 2015
Διανομή Σημειώσεων από: Διδάσκοντες
 
Παρατηρήσεις:
 
 

Οι ασκήσεις πεδίου πραγματοποιούνται κατά τις προβλεπόμενες στον Οδηγό Σπουδών ημέρες και ώρες, αλλά κατά περίπτωση - και όπου χρειάζεται - το Σάββατο. Για όλες τις ασκήσεις παραδίδεται υποχρεωτικά ομαδική έκθεση σε αποκλειστική προθεσμία που ανακοινώνεται στην η-τάξη. Οι εκθέσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσα από το σύστημα της η-τάξης στην ειδική εφαρμογή "εργασίες" μετά από πρόσκληση του διδάσκοντα

Οι εργαστηριακές ασκήσεις συμμετέχουν με ποσοστό 40% στο συνολικό βαθμό του μαθήματος. Για τον υπολογισμό του βαθμού του μαθήματος απαιτείται προβιβάσιμος βαθμός στα γραπτά τόσο της θεωρίας όσο και του εργαστηρίου. Ο εργαστηριακός βαθμός προκύπτει από την αξιολόγηση εξ' ίσου, των εκθέσεων των ασκήσεων και των γραπτών εξετάσεων του εργαστηρίου. Το εργαστήριο θεωρείται ολοκληρωμένο μόνο μετά την παράδοση και των σχετικών εκθέσεων των ασκήσεων.