Αρχική » Προγράμματα Σπουδών » Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών » Η. Χερσαία Οικοσυστήματα της Ελλάδας (804 Ε)

ΧΕΡΣΑΙΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

               
Y/E Κωδικός Εξάμηνο Ώρες Θεωρίας Ώρες Άσκησης Δ.Μ. Π.Μ. Υπεύθυνος Διδασκαλίας Τομέας/Τμήμα
Ε 13Α804 Η' 4 3 5 5,5 Τομέας Οικολογίας & Ταξινομικής
Σκοπός Μαθήματος:
 
 

H παροχή γνώσεων στους προπτυχιακούς φοιτητές σχετικά με τη βιοποικιλότητα του χερσαίου περιβάλλοντος της Ελλάδας. Παρουσιάζονται θέματα που εξετάζουν το φυσικό περιβάλλον της χώρας και τη γεω-ιστορία του, τη χλωρίδα, την πανίδα και τα οικοσυστήματα. Γίνεται αναφορά στις προστατευόμενες περιοχές και σε ζητήματα διαχείρισης τους. Τέλος αναλύονται θέματα σχετιζόμενα με την κλιματική αλλαγή και τις αναμενόμενες επιπτώσεις της στη βιοποικιλότητα της Ελλάδας.

 
Στόχος Μαθήματος:
 
 

Η κατανόηση εννοιών σχετιζόμενων με τα πρότυπα της βιοποικιλότητας του χερσαίου περιβάλλοντος της Ελλάδας, της εξέλιξης αυτής και η διαμόρφωση ορθών απόψεων στη διαχείρισή της.

 
Περιεχόμενο Διδασκαλίας:
 
 

Εισαγωγή (5 Ώρες): Εξέλιξη του Ελληνικού χώρου στους γεωλογικούς χρόνους. Γεωγραφία & Στοιχεία φυσιογραφίας, γεωλογίας, εδαφολογίας και κλιματολογίας της Ελλάδας. Χαρακτηριστικά ενδιαιτήματα της Ελλάδας.

Η ποικιλότητα της χερσαίας χλωρίδας της Ελλάδας (8 Ώρες): Οι έννοιες της χλωρίδας και βλάστησης. Γεωβοτανική θεώρηση του Ελληνικού χώρου. Φυτογεωγραφική θέση και φυτογεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας. Ιστορικά στοιχεία για την έρευνα της Ελληνικής χλωρίδας. Αίτια της χλωριδικής ποικιλότητας της Ελλάδας. Σύνθεση της Ελληνικής χλωρίδας. Αυτοφυής χλωρίδα της Ελλάδας. Γεωστοιχεία της ελληνικής χλωρίδας. Ενδημισμός της Ελληνικής χλωρίδας. Αντιστοιχία - αντίστοιχα taxa. Ασυνεχείς περιοχές εξάπλωσης. Επιγενή είδη. Οικονομική και αισθητική σημασία της Ελληνικής χλωρίδας. Η κατάσταση διατήρησης της ελληνικής χλωρίδας. Απειλές. Στρατηγικές διατήρησης. Νομικό καθεστώς. Γεωβοτανική θεώρηση της βλάστησης της Ελλάδας.

Η ποικιλότητα της χερσαίας πανίδας της Ελλάδας (2 Ώρες): Ζωογεωγραφική θέση της Ελλάδας. Αίτια της πανιδικής ποικιλότητας της Ελλάδας. Η κατάσταση διατήρησης της πανίδας της Ελλάδας. Απειλές. Στρατηγικές διατήρησης. Νομικό καθεστώς.

H διαφοροποίηση των οργανισμών στα Ελληνικά νησιά (10 Ώρες): Παρουσίαση της εξέλιξης του Ελληνικού χώρου από το Μειόκαινο μέχρι σήμερα, ιδιαιτερότητες της πανίδας και της χλωρίδας των ελληνικών νησιών και πρότυπα διαφοροποίησης χαρακτηριστικών ταξινομικών μονάδων.

Η ποικιλότητα των χερσαίων οικοσυστημάτων της Ελλάδας Μεσογειακά οικοσυστήματα (6 Ώρες): Τύποι Μεσογειακών οικοσυστημάτων (φρύγανα, σχηματισμοί αείφυλλων σκληρόφυλλων, πευκοδάση). Ειδικές προσαρμογές των παραγωγών στην έλλειψη νερού. Παραγωγικότητα στα Μεσογειακά οικοσυστήματα. Δεξαμενές και κύκλοι θρεπτικών. Καταναλωτές. Αποικοδομητές. Η φωτιά ως περιβαλλοντικός παράγοντας. Διαχειριστικά προβλήματα.

Ορεινά Δασικά Οικοσυστήματα (3 Ώρες): Δάση Κωνοφόρων και Φυλλοβόλων: Εξάπλωση, δομή και λειτουργία. Στοιχεία βιοποικιλότητας. Χρήσεις γης κατά το παρελθόν και σημερινά διαχειριστικά προβλήματα.

Αλπικά οικοσυστήματα (3 Ώρες): Εξάπλωση, Δομή και λειτουργία. Διαχειριστικά προβλήματα.

Οικότονοι-παράκτια οικοσυστήματα (6 Ώρες): Δομή και λειτουργία. Διαχειριστικά προβλήματα.

Ειδικά ζητήματα διαχείρισης των χερσαίων οικοσυστημάτων της Ελλάδας (4 Ώρες): Δίκτυα προστατευόμενων περιοχών. Νομοθεσία. Δραστηριότητες οικολογικών φορέων. Κλιματική αλλαγή και βιοποικιλότητα της Ελλάδας

 
Περιεχόμενο Εργαστηριακών Ασκήσεων:
 
 

1. Προσδιορισμός της υγρασίας και της υδατοχωρητικότητας του εδάφους (πεδίου - εργαστηρίου). 2. Προσδιορισμός του pH του εδάφους. (πεδίου - εργαστηρίου). 3. Προσδιορισμός της οργανικής ουσίας του εδάφους (πεδίου - εργαστηρίου). 4. Προσδιορισμός της υφής του εδάφους (πεδίου – εργαστηρίου). 5. Μέτρηση μορφομετρικών χαρακτηριστικών δένδρων: Ι. μέτρηση ύψους με αυτοσχέδιο υψομετρητή, ΙΙ. μέτρηση ύψους με τη συσκευή Blume-Leiss. III. Mέτρηση ηλικίας δένδρου με την προσαυξητική τρυπάνη (πεδίου) 6. Ηλικιακή δομή φυτικού πληθυσμού (πεδίου). 7. Βιοτικές μορφές και χωρολογία (πεδίου- εργαστηρίου) 8. Φυτοκοινωνιολογική μέθοδος Braun - Balnquet 9. Ανάδειξη της ετερογένειας και της χλωριδικής ποικιλότητας μιας φυτοκοινότητας με τον προσδιορισμό της σχέσης έκτασης – αριθμού ειδών (πεδίου - εργαστηρίου). 10. Σχέση έκτασης αριθμού ειδών μιας περιοχής – η επιεδαφική πανίδα (πεδίου). 11. Αναγνώριση βιοδηλωτικών ιχνών (πεδίου - εργαστηρίου). 12. Κάθετη κατανομή ασπονδύλων στο έδαφος (πεδίου - εργαστηρίου) 13. Καταγραφή ορνιθοπανίδας (πεδίου) 14. Ανάλυση οικολογικών δεδομένων: Μέθοδοι ταξιθέτησης (εργαστηρίου). 15. Ανάλυση οικολογικών δεδομένων: Οικολογικά μοντέλα (εργαστηρίου).

Οι αναφερόμενες ασκήσεις πεδίου πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια μιας 3ήμερης υποχρεωτικής εκπαιδευτικής εκδρομής.

 
Διδάσκοντες Θεωρία & Εργαστηριακές Ασκήσεις:
 
  Θεωρία: Μ. Αριανούτσου - Φαραγγιτάκη, Καθηγήτρια Οικολογίας & Χερσαίων Οικοσυστημάτων (Συντονίστρια Μαθήματος) - Θ. Κωνσταντινίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Συστηματικής Βοτανικής - Α. Παρμακέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοποικιλότητας και Οικολογίας Πληθυσμών - Δρ. Α. Χριστοπούλου
 
  Εργαστήρια: Μ. Αριανούτσου - Φαραγγιτάκη, Καθηγήτρια Οικολογίας & Χερσαίων Οικοσυστημάτων (Συντονίστρια Μαθήματος) - Θ. Κωνσταντινίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Συστηματικής Βοτανικής - Α. Παρμακέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοποικιλότητας και Οικολογίας Πληθυσμών - Δρ. Π. Ανδριόπουλος (ΕΔΙΠ) - Δρ. Δ. Καζάνης (ΕΔΙΠ) - Δρ. Ι. Μπαζός (ΕΔΙΠ) - Δρ. Κ. Ραδέα (ΕΔΙΠ) - Δρ. Α. Χριστοπούλου
 
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος:
 
  eclass.uoa.gr/courses/BIOL127/
 
Προτεινόμενα Διδακτικά Συγγράμματα:
 
  Τίτλος: Χερσαία Οικοσυστήματα της Ελλάδας (Βιβλίο - Σημειώσεις)
Συγγραφέας: Αριανούτσου Μ., Γιαννίτσαρος Α., Κουμπλή Λ.
Εκδοτικός Οίκος:  
Τόπος & Χρόνος Έκδοσης: Αθήνα, 2014 - ISBN:
Κωδικός Δήλωσης Εύδοξος: (Διανέμεται από τους διδάσκοντες)
 
Σημειώσεις Μαθήματος - Εργαστηρίου:
 
  Τίτλος: Εργαστηριακές Οδηγός
Συγγραφέας: Μ. Αριανούτσου (Επιμ. έκδοσης)
Τόπος & Χρόνος Έκδοσης: Αθήνα, 2015
Διανομή Σημειώσεων από: Διδάσκοντες
 
Παρατηρήσεις:
 
  Οι εργαστηριακές ασκήσεις συμμετέχουν με ποσοστό 40% στο συνολικό βαθμό του μαθήματος. Ο εργαστηριακός βαθμός προκύπτει από την αξιολόγηση εξ' ίσου, των εκθέσεων των ασκήσεων και των γραπτών εξετάσεων του εργαστηρίου. Απαιτείται προβιβάσιμος βαθμός τόσο στα γραπτά του θεωρητικού μέρους του Μαθήματος όσο και του Εργαστηρίου. Το εργαστήριο θεωρείται ολοκληρωμένο μόνο μετά την υποβολή και των σχετικών εκθέσεων των ασκήσεων. Δίνονται Σεμινάρια που συμμετέχουν με ποσοστό 10% επί του τελικού βαθμού του μαθήματος.